Spośród ośmiu zgłoszeń, nadesłanych na konkurs obejmujący prezentację istotnych zjawisk w polskim malarstwie współczesnym, zespół programowy Galerii Bielskiej BWA – organizatora konkursu, wybrał do realizacji najciekawszy scenariusz wystawy. Okazał się nim projekt autorstwa duetu kuratorskiego: Piotra Sikory i Tomka Pawłowskiego-Jarmołajewa pod tytułem „Widzenie peryferyjne”.
Zaproponowany przez duet kuratorski projekt wychodzi od fenomenu widzenia peryferyjnego, traktując go zarówno jako zjawisko optyczne, jak i metaforę przesunięcia spojrzenia poza dominujące centrum. Kuratorzy proponują przyjrzeć się współczesnemu malarstwu Polski, Czech i Słowacji z perspektywy Bielska-Białej, miasta położonego blisko trójstyku granic, a tym samym szczególnie predysponowanego do budowania środkowoeuropejskiej perspektywy.
Ada Piekarska, przewodnicząca jury:
Spośród nadesłanych projektów wybraliśmy koncepcję, która najpełniej wykorzystuje szczególne położenie Bielska-Białej. Projekt przekonująco proponuje, by potraktować tę lokalizację jako punkt wyjścia do budowania środkowoeuropejskiej perspektywy na współczesne malarstwo. Doceniliśmy propozycję, która, wychodząc od fenomenu widzenia peryferyjnego, kieruje uwagę ku obszarom sąsiedztwa, pogranicza i regionalnych powinowactw. Istotne wydało nam się również to, że projekt odpowiada na potrzebę umiędzynarodowienia Bielskiej Jesieni w sposób organiczny, wynikający z geografii i historii miejsca.
Wystawa „Widzenie peryferyjne”, jako 13. z kolei prezentacja w cyklu wystaw kuratorskich dopełniających Biennale Malarstwa Bielska Jesień, będzie realizowana w Galerii Bielskiej BWA już jesienią (6 listopada 2026 – 10 stycznia 2027).
Historia wystaw kuratorskich Bielskiej Jesieni sięga 2000 roku, odkąd poza wystawami konkursowymi dla artystów malarzy, organizowane są wystawy kuratorskie – prezentowane co dwa lata, naprzemiennie z biennale. Edycje kuratorskie ukazują aktualne zjawiska w polskim malarstwie, niejednokrotnie skoncentrowane wokół wybranych pojęć, nurtów czy postaw artystycznych.
Dotychczasowe wystawy kuratorskie Bielskiej Jesieni realizowali: Bożena Czubak, Adam Szymczyk, Exgirls (Magdalena Ujma i Joanna Zielińska), Jarosław Lubiak (współpraca: Kamil Kuskowski), Agnieszka Żechowska, Agata Smalcerz, Michał Suchora, Jolanta Ciesielska, Jagna Domżalska i Wojciech Kozłowski, Stanisław Ruksza, Stach Szabłowski, Janek Owczarek i Piotr Policht.
W większości edycji zwycięski projekt wyłaniany był w drodze konkursu spośród nadsyłanych zgłoszeń. Poza formułą konkursu galeria zrealizowała cztery projekty zaproszonych kuratorów; były to wystawy: „Zawody malarskie” Adama Szymczyka (2001); „50 obrazów” Agaty Smalcerz (2010); „Nie-widoki. O pejzażu współcześnie” Jolanty Ciesielskiej (2014); „Dzieci światła” Stanisława Rukszy (2018).
Galeria Bielska BWA, Bielsko-Biała, ul. 3 Maja 11, sala górna, sala dolna
13. Wystawa Kuratorska Bielskiej Jesieni 2026
Widzenie peryferyjne
Kuratorzy: Piotr Sikora i Tomek Pawłowski-Jarmołajew
Wystawa będzie prezentowana w Galerii Bielskiej BWA od listopada 2026 roku.
Wystawa znajduje się w programie: Bielsko-Biała Polska Stolica Kultury 2026.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego
Czytaj o poprzedniej, 12. edycji wystawy kuratorskiej – „Don’t hate the player, hate the game” Janka Owczarka i Piotra Polichta >>
Zobacz stronę Bielskiej Jesieni, czytaj o wystawach kuratorskich >>
Tomek Pawłowski-Jarmołajew – kurator wystaw i performansu, kucharz oraz organizator życia artystycznego. Pochodzi z Podlasia, od 2025 roku mieszka w Ustce, gdzie pracuje jako kurator rezydencji artystycznych w Bałtyckiej Galerii Sztuki Współczesnej. Współtworzy białostocki kolektyw Społem fest, organizujący wystawy i wydarzenia artystyczne w klubach osiedlowych. Kurator wystaw realizowanych m.in. w Galerii Arsenał w Białymstoku, BGSW w Ustce, Galerii Miejskiej Arsenał w Poznaniu, BWA Wrocław. Był członkiem zespołu kuratorskiego Biennale Zielona Góra 2020 oraz Otwartego Triennale – 8. Triennale Młodych w Orońsku. Jako kucharz i edukator współpracował m.in. z Dutch Art Institute, MeetFactory w Pradze, MuseumsQuartier w Wiedniu i School of Kindness w Sofii.
Piotr Sikora – krytyk i kurator sztuki współczesnej. Jego praktyka koncentruje się na analizie wielkich narracji, stereotypów i uprzedzeń związanych ze specyfiką Europy Środkowo-Wschodniej. W latach 2018–2025 pracował jako kurator rezydencji artystycznych w MeetFactory w Pradze, obecnie związany jest z Muzeum Sztuki i Designu w Benešovie. Ukończył historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim, a od 2024 roku kształci się w Szkole Doktorskiej UKEN w Krakowie. W 2022 roku był członkiem zespołu kuratorskiego Biennale Matter of Art w Pradze. Współkuratoruje także artystyczny reality show GASTROFAZA.
