Plakaty z archiwum

Wystawa archiwalnych plakatów ze zbiorów Galerii Bielskiej BWA, anonsujących wystawy indywidualne artystek i artystów zrzeszonych w ZPAP, oraz wystawy zbiorowe bielskiego środowiska plastycznego z ostatnich 35 lat.

Prezentacja w Klubokawiarni Aquarium archiwalnych plakatów towarzyszy wystawie „Splątane światy”. 80 lat Związku Polskich Artystów Plastyków w Bielsku-Białej, w której bierze udział 80. artystek i artystów, aktualnych członków tego związku. Z liczącego kilkaset plakatów archiwum galerii wyboru plakatów na wystawę dokonała Agata Smalcerz.

Agata Smalcerz o wybranych plakatach i historii wystaw:
Oprócz wystawy jubileuszowej członków i członkiń ZPAP prezentowanej w obu salach Galerii Bielskiej BWA, zapraszamy do obejrzenia plakatów wybranych z archiwum galerii, ilustrujących życie lokalnego środowiska plastycznego od roku 1991. Niestety nie zachowały się plakaty z lat dawniejszych.

Związek Polskich Artystów Plastyków, którego istnienie liczymy od 1945 roku, w latach 1981–1989 był zdelegalizowany. W tym czasie zamiast wystaw związkowych organizowano plenery artystyczne, w których brało udział tylko kilkoro uczestników, m.in. w Lanckoronie, Żabnicy, Brennej. Plenery kontynuowano w latach 90. XX wieku, przede wszystkim w Kalwarii Zebrzydowskiej pod tytułem „W poszukiwaniu Sacrum”, których organizatorem był Zarząd Okręgu ZPAP i Duszpasterstwo Środowisk Twórczych w Bielsku-Białej. Wystawy poplenerowe reprezentują plakaty „Lanckorona ‘91” i „W poszukiwaniu Sacrum – Kalwaria Zebrzydowska ‘93”, oba autorstwa Michała Klisia, oraz „Człowiek w pejzażu – Kołobrzeg ‘94” (proj. Krystyna Korycka, Henryk Jasiński).

ZPAP odrodził się po okresie niebytu w 1990 roku: rozwiązany w stanie wojennym powrócił do swoich struktur i dawnych członków, a także zaprosił nowych twórców. Wystawy prezentujące twórczość artystek i artystów z Bielska-Białej i regionu, od początku lat 90. XX wieku organizowane były we współpracy ZPAP i Biura Wystaw Artystycznych (następnie Galerii Bielskiej BWA), z udziałem także osób niezrzeszonych w Związku. Takimi były pierwsza z tego cyklu Wystawa środowiskowa Bielsko-Biała ‘91 (plakat proj. Wacław Bachman), czy „Wiosna ‘93” (plakat proj. Piotr Kutryba). Wystawa środowiskowa w 1995 roku nazwana została Letni Salon Sztuki (proj. plakatu, Jacek Graś), a w 1998 roku – Zimowy Salon Sztuki (plakat nie zachował się). Kolejne dwie zatytułowano po prostu „Wystawa sztuki”: plakat z 2000 roku autorstwa Jacka Grabowskiego i plakat z 2004 roku zaprojektowany przez Michała Kopaniszyna. Od 2007 roku szerokie prezentacje bielskiego środowiska plastycznego noszą nazwę Bielski Festiwal Sztuk Wizualnych, a plakaty do nich projektuje Piotr Wisła, wykorzystując ten sam motyw plastyczny w różnych wersjach kolorystycznych. Do tej pory odbyło się pięć edycji festiwalu: w latach 2007, 2011, 2014, 2018 i 2022. Bogatą działalność obecnego Zarządu Okręgu ZPAP z jego prezesem Mirosławem Mikuszewskim reprezentuje jeden tylko plakat: „Rzeczy stare i nowe” – wystawa z 2025 roku (proj. Piotr Czadankiewicz) w związkowej Galerii PPP na Rynku 27.

Oprócz wystaw zbiorowych w archiwum Galerii Bielskiej BWA przechowywane są plakaty wystaw indywidualnych, poczynając od 1991 roku. Na wystawie prezentujemy skromny wybór z bogatej kolekcji, ograniczając się wyłącznie do artystów i artystek zrzeszonych w ZPAP. Są to plakaty do wystaw indywidualnych członków legendarnej Grupy Beskid: Kazimierza Kopczyńskiego (2008, proj. Piotr Wisła), Jana Grabowskiego (1997, proj. Michał Kliś), Ignacego Bieńka (1999, proj. Krzysztof Morcinek), Michała Kwaśnego (2000, proj. Wiesław Łysakowski) i Zenobiusza Zwolskiego (1998, proj. Krzysztof Morcinek). Pokolenie nieżyjących już nestorów reprezentują plakaty do wystaw Tadeusza Bajwoluka (2002, proj. Ewa Pietrzyk), Jerzego Zitzmana (1999, proj. Ewa Pietrzyk), Alexandra A. Łabińca (2004, proj. Paweł Warchoł), Mieczysława Hańderka (2004, proj. Ewa Pietrzyk), Tadeusza Moskały (2001, proj. Tadeusz Moskała), Alfreda Biedrawy (2001, proj. Wiesław Łysakowski), oraz przedwcześnie odeszłych Haliny Gocyły-Kocyby i Teresy Gołdy-Sowickiej (2002, proj. Ewa Pietrzyk), Józefa Hołarda (2005, proj. Józef Hołard) i Jagody Adamus (2002, proj. Ewa Pietrzyk). Spośród wciąż aktywnych twórców prezentujemy plakaty z wystaw Elżbiety Bińczak-Hańderek (1997, proj. Krzysztof Morcinek), Michała Klisia (1998, proj. Michał Kliś), Eugeniusza Delekty (2001, proj. Ewa Pietrzyk), Ewy Bergel (2001, proj. Ewa Pietrzyk), Bronisława Krzysztofa (1995), Lidii Sztwiertni  (2001, proj. Ewa Pietrzyk) oraz podwójnej wystawy Teresy Sztwiertni i Henryka Wańka (1998, proj. Krzysztof Morcinek). Wystawę zamyka niewielki afisz, w którym wykorzystano autoportret Ewy Wąsikiewicz-Wolnickiej (2005). 

Agata Smalcerz – historyczka i krytyczka sztuki, kuratorka wystaw, autorka testów o sztuce współczesnej publikowanych w ogólnopolskich tytułach i wydawnictwach, kieruje Galerią Bielską BWA w Bielsku-Białej od 2004 roku.

Galeria Bielska BWA, Klubokawiarnia Aquarium
Plakaty z archiwum
29 sierpnia – 1 października 2025 (Uwaga. Skrócony termin trwania ekspozycji. Wystawa niedostępna od 2.10.2025)
Wernisaż: piątek, 29 sierpnia 2025 (wernisaż połączony z otwarciem wystawy „Splątane światy”

Czytaj więcej o wystawie „Splątane światy”. 80 lat Związku Polskich Artystów Plastyków w Bielsku-Białej >>