Weronika Zalewska – Archiwum wahań / Archive of Hesitation

Weronika Zalewska będzie reprezentować Polskę na Malta Biennale 2026 z projektem Archive of Hesitations (Archiwum wahań) kuratorowanym przez Adę Piekarską, kierowniczkę zespołu programowego Galerii Bielskiej BWA.

Wideoinstalacja zostanie zaprezentowana w Pawilonie Polskim od 11 marca do 29 maja 2026 roku. Projekt wykorzystuje formę telewizyjnego teleturnieju jako narzędzia refleksji nad europejskim doświadczeniem transformacji. Pokazuje jak kultura masowa kształtowała wyobrażenia o nowoczesności, utrwalając marzenie o „dogonieniu Zachodu”, często kosztem lokalnej pamięci i tożsamości.

Pawilon Polski na Malta Biennale 2026 jest organizowany przez Instytut Adama Mickiewicza i Galerię Bielską BWA, we współpracy z Ambasadą Rzeczypospolitej Polskiej w Valletcie oraz Miastem Bielsko-Biała — Polską Stolicą Kultury 2026. Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Widzowie Galerii Bielskiej BWA mogli poznać twórczość Weroniki Zalewskiej przy okazji wystawy „Dear Future vol. 2” oraz konferencji „Dobrostan” realizowanej w czasie starań Bielska-Białej o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2029.

Malta Biennale to jedno z najmłodszych, ale najszybciej zyskujących na znaczeniu międzynarodowych wydarzeń poświęconych sztuce współczesnej. Druga edycja Malta Biennale odbędzie się w dniach 11 marca – 29 maja 2026 roku pod hasłem CLEAN | CLEAR | CUT. Motyw przewodni odnosi się do potrzeby głębokiej przemiany świata – oczyszczenia go z toksycznych zjawisk, przywrócenia klarowności myślenia i otwarcia nowych dróg w obliczu kryzysów politycznych, ekologicznych i kulturowych. Dyrektorką artystyczną wydarzenia jest Rosa Martínez, uznana kuratorka o międzynarodowej renomie, która przewodziła najważniejszym imprezom artystycznym na świecie w tym m.in. Biennale w Wenecji czy Biennale w São Paulo.

W Pawilonie Polskim zaprezentowana zostanie wideoinstalacja Archive of Hesitations (Archiwum wahań) Weroniki Zalewskiej. Artystka sięga w niej po konwencję teleturnieju, przekształcając ją w narzędzie analizy współczesnych sposobów rozpoznawania, oceniania i porządkowania wiedzy. Format kojarzony z lekką rozrywką odsłania tu swoje mniej oczywiste oblicze – mechanizm, który przez lata kształtował masową wyobraźnię, narzucając wiarę w jednoznaczne odpowiedzi, jasne kryteria i natychmiastową ocenę.

Projekt jest mocno osadzony w polskim doświadczeniu transformacji ustrojowej lat 90. i 2000., kiedy wchodzenie do systemu wolnorynkowego wiązało się z gwałtownym przyswajaniem zachodnich modeli wiedzy, kompetencji i sukcesu. Teleturniej, jedno z najpopularniejszych mediów tamtych lat, staje się w instalacji Weroniki Zalewskiej symbolem tamtej modernizacji: aspiracji, by „dogonić Zachód”, często kosztem własnych, lokalnych tradycji pamięci i międzypokoleniowej wymiany. Praca pokazuje, jak łatwo „gotowa przyszłość” – kapitalizm, wolny rynek, kultura masowa – została przyjęta niemal bez negocjacji i bez zadawania pytań o jej konsekwencje.  Inspiracją do projektu stały się także wspomnienia artystki z czasów dorastania — długie wspólne oglądanie telewizji z babcią, które odwracało tradycyjne kierunki przekazywania wiedzy.

Wystawa zestawia trzy porządki: teleturniejowy model wiedzy oparty na jednoznaczności, pamięć relacyjną – bardziej miękką, ucieleśnioną i trudną do sformatowania – oraz materialność obrazu, który w pewnym momencie ujawnia swoje własne ograniczenia. Ten ostatni wątek podkreśla analogowa interwencja artystki Mili Nowackiej. Poprzez sprzężenia zwrotne i zakłócenia obnaża ona kruchość medium i zwraca uwagę na techniczną stronę produkcji wiedzy, zwykle niewidoczną dla odbiorcy.

W efekcie Archive of Hesitations (Archiwum wahań) staje się opowieścią o współczesności i o tym, jak bardzo przywykliśmy do „poprawnych odpowiedzi”. Zalewska proponuje inne spojrzenie – takie, w którym niepewność może być czymś twórczym, a obraz staje się przestrzenią negocjacji między narzuconą formą a realnym doświadczeniem. To także opowieść o widmach współczesnej transformacji – o czasie, w którym uczymy się na nowo zaglądać w pęknięcia i luki, by zadawać pytania zamiast szukać jednej poprawnej odpowiedzi.

Weronika Zalewska jest artystką, badaczką i poetką. Ukończyła Sztukę Mediów na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie oraz Autonomiczne Formowanie na Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych w Gandawie; studiowała także art praxis na Dutch Art Institute. Tworzy sztukę wideo na przecięciu dokumentu i fikcji spekulatywnej, pracując z tematami m.in. transformacji społeczno-ekonomicznych i ich wpływu na wytwarzanie narracji czy relacji. Jej prace były pokazywane m.in. w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki, BWA Wrocław, Galerii Bielskiej BWA czy na Biennale Performansu w Wilnie.

Ada Piekarska jest kuratorką i autorką tekstów o sztuce. Obecnie kieruje zespołem programowym Galerii Bielskiej BWA w Bielsku-Białej. Jej praktyka kuratorska koncentruje się na pozaartystycznych funkcjach sztuki współczesnej, szczególnie na jej związkach z logiką władzy oraz możliwościach przeformułowywania społecznych wyobrażeń. Jest kuratorką Biennale Malarstwa Bielska Jesień – jednego z najważniejszych konkursów artystycznych w Polsce. W 2024 roku otrzymała Nagrodę Krytyki Artystycznej im. Jerzego Stajudy.